የህይወት እንቆቅልሽ ፤

የሰው ልጅ በታሪክ አጋጣሚዎች እና በፍልስፍና መድረኮች ላይ ደጋግሞ ሲጠይቀው የኖረው እጅግ ጥልቅ የህልውና እንቆቅልሽ «ማንነታችን በውስጣችን ተደብቆ የሚገኝ እውነት ነው ወይስ በሂደት የምንቀርጸው የስነ-ጥበብ ስራ?» የሚለው ጥያቄ ነው። በአንድ በኩል የራስን ማንነት ማግኘት የሚለው አስተሳሰብ እውነተኛው «እኔ» ገና ከጅምሩ በውስጣችን የተቀመጠ ተፈጥሮአዊ እውነት እንደሆነ ያምናል። በዚህ እይታ እያንዳንዱ ሰው የተወሰነ ተፈጥሮአዊ አቅም፣ የባህሪ ዝንባሌ እና ልዩ ስብዕና ይዞ ይወለዳል። የሰው ልጅ የስነ-ልቦና ውጥረትና ቀውስ የሚመጣውም ከዚህ እውነተኛ ተፈጥሮው ጋር ሳይስማማ ሲቀር ወይም ማህበረሰቡ ያሰረገዘበትን የሀሰት ጭንብል ተሸክሞ ሲኖር ነው፤ በመሆኑም ራስን የማወቅ ጉዞ ማለት ማህበረሰቡ የጫነብንን ንብርብር በማንሳት የውስጣችንን ተፈጥሮአዊ መሪ አቅጣጫ በጥበብ መቆፈርና ማግኘት ነው።

በሌላ በኩል ደግሞ በተለይም እንደ ፍሬድሪክ ኒቼ እና ዣን ፖል ሳርትር ባሉ የኤግዚስተንሺያሊዝም ፈላስፎች የሚመራው ማንነትን የመፍጠር አስተሳሰብ ሰው አስቀድሞ የተዘጋጀ ማንነት የለውም የሚል ጠንካራ ሞጋች ሀሳብ ያቀርባል። ህይወት ባዶ ወረቀት ስትሆን፣ እኛም በመጀመሪያ ወደዚህች ዓለም እንመጣለን፤ ከዚያም በምናደርጋቸው ዕለታዊ ውሳኔዎች፣ በተማርናቸው ትምህርቶች፣ ባገኘናቸው ስኬቶች እና ባጋጠሙን ውድቀቶች ማንነታችንን በነጻ ፍላጎታችን እንስላለን። እዚህ ጋር የራስ ማንነት ማለት ተደብቆ የሚጠበቅ ነገር ሳይሆን ህመሞችንና አጋጣሚዎችን እንደ ጥሬ ዕቃ በመጠቀም በየቀኑ በድፍረት የሚገነባና የሚጠረብ የስነ-ጥበብ ውጤት ነው።

እነዚህ ሁለቱ ፍልስፍናዎች ተቃራኒዎች ሳይሆኑ እርስ በእርስ የሚደጋገፉ የሰው ልጅ ህልውና ሁለት ገጾች ናቸው። ማንነትን ማግኘት የምንነሳበትን ተፈጥሮአዊ ጥሬ ዕቃ፣ ማለትም ጥንካሬዎቻችንን፣ ድክመቶቻችንን እና የሰውነት ገደቦቻችንን እንድንረዳ ያደርገናል። ማንነትን መፍጠር ደግሞ በተሰጠነ ጥሬ ዕቃ ላይ ተመስርተን የምንፈልገውን ህይወት የመቅረጽ ነጻነት ይሰጠናል። በተፈጥሯችን ፈሪ ብንሆን እንኳ ድፍረትን ለመለማመድ መወሰን የምንችለው በዚህ የነጻ ምርጫ አቅማችን ነው።

ስለሆነም፣ ማንነትህ በውስጥህ ብቻ ተሸሽጎ የሚኖር ድብቅ ውድ ሀብት ወይም ደግሞ ሙሉ በሙሉ ከባዶ የምትፈጥረው ነገር ብቻ አይደለም። ይልቁንም ተፈጥሮ በነጻ ስጦታ ያደለችህን የውስጥ ጥሬ ሀብት አውጣው፤ ከዚያም በላዩ ላይ ነጻ ምርጫህን፣ ድፍረትህን እና ጥረትህን በመጨመር በየቀኑ የምትኮራበትን ድንቅ ማንነትህን እንደ ጎበዝ ጠራቢ በጥበብ ቅርጸው!

ማህበራዊ ተጽዕኖዎችን እና የሰዎችን አመለካከት ተቋቁሞ የራስን እውነተኛ ማንነት የማውጣት ቁርጠኝነት አለዎት?